جمال الدين محمد الخوانساري

36

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

عبرتها باشد كه گرفته مىشود از أموري كه دلالت ميكند بر بىاعتبارى دنيا وخوارى آن ، ومراد به « آنچه منع كرده ، ودر آنست منع پذيرفتن » اخبار پيغمبران ومواعظ ونصايح ايشان باشد ، بر هر تقدير مراد برسول خدا حضرت جبرئيل است عليه السلام ودر بعضي نسخه‌ها « رسل » بجاى « رسول » است وبنا بر اين ترجمه اينست كه : « بعد از رسولان خدا » ومراد همهء فرشتگانيست كه پيغام آورند از براي أنبيا عليهم السلام ، ومراد به « ترسانندگان » پيغمبران وخلفاى ايشانست صلوات اللّه عليهم أجمعين ، ومراد اينست كه رسانندهء از جانب حق تعالى بعد از جبرئيل مثل پيغمبران وخلفاى ايشان نيست پس با وجود أخبار ايشان خصوصاً هرگاه عبرتها شاهد بر آنها باشد مخالفت آنها گنجايش ندارد وراه عذرى از براي آن نماند ، ودر نهج البلاغة باين نحو نقل شده : لقد جاهرتكم العبر وزجرتم بما فيه مزدجر ، وما يبلّغ عن الله بعد رسل السّماء الّا البشر . هر آينه بتحقيق آشكار شده از براي شما عبرتها ، يا به آواز بلند پند داده شما را عبرتها ، ومنع كرده شده‌ايد به آن چه در آنست منع پذيرفتن ، ونمىرساند از جانب خدا بعد از رسولان آسمان مگر آدمي ، وحاصل هر دو يكيست . 7352 للّه سبحانه حكم بيّن في المستأثر والجازع . از براي خدا كه پاكست أو حكميست ظاهر در مستأثر وجازع ، اين چنانكه در نهج البلاغة نقل شده تتمهء كلاميست كه فرموده در باب كشتن عثمان وسابق بر اين اوّلًا كلاميست كه حاصل آن اينست كه : من نه امر كرده‌ام بكشتن أو ونه نهى كرده‌ام از آن ، امّا اين كه آنان كه ترك يارى أو كردند بهترند از آنان كه يارى أو كردند ، وبعد از آن فرموده كه : من فرآهم آورم از براي شما حقيقت كار أو را ودر بيان آن فرموده : استأثر فأساء الامرة ، وجزعتم فاسأتم الجزع ، وللّه حكم